Toplum Sağlığı - Ankara Tabip Odası

Toplum Sağlığı - Ankara Tabip Odası https://ato.org.tr/ tr Toplum Sağlığı - Ankara Tabip Odası Suda Boğulmalar ve Önleme Bilgi Notu* https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3220-suda-bogulmalar-ve-onleme.html https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3220-suda-bogulmalar-ve-onleme.html kansu Wed, 22 Jul 2026 11:31:02 +0300 Sorunun boyutu nedir?

Dünya’da her yıl suda boğulma nedeniyle yaklaşık 300.000 kişi hayatını kaybetmektedir. Bir başka ifadeyle; her bir saatte 30 kişi suda boğulma nedeniyle ölmektedir.

Türkiye’nin de içinde bulunduğu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölgesi’nde suda boğulmalar nedeniyle her yıl yaklaşık (ez az) 20 000 kişinin öldüğü ifade edilmektedir (2023). Suda boğulmalar hastalık nedenleri-10 (ICD-10) kodlamasında tanımlanmaktadır. Bu kategorideki ölümler Türkiye İstatistik Kurumu” verilerine göre “kazalar ve intiharların da yer aldığı dışsal yaralanma” nedenleri arasında yer almaktadır. Ülkemizde T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Sağlık İstatistikleri 2024 yılı verilerine göre; dışsal nedenlere bağlı olarak ölümler tüm ölümlerin %3,9’unu oluşturmaktadır. Dışsal nedenler arasında kazalar (%3) ve intiharlar (%1) paya sahiptir.

Suda boğulmaların %90’ı düşük ve orta gelir düzeyine sahip ülkelerde meydana gelmektedir. Düşük gelir düzeyine sahip ülkelerde yüksek gelir düzeyine sahip ülkelere göre üç kat daha fazla görülmektedir.

Erkekler için kadınlara göre risk iki kat daha fazladır.

Suda boğulmalar, küresel düzeyde 5-14 yaş arasındaki çocukların önde gelen 10 ölüm nedeni arasındadır.

Suda boğulmalar nedeniyle ölen her dört kişiden birisi beş yaş altı çocuktur. Boğulmalar, 1-4 yaş arası çocuk ölümlerinin dördüncü büyük nedenidir.
Ölümle sonuçlanmayan boğulmalar da yeti kaybına neden olabilmektedir. Bu nedenle milyonlarca insanın hayatı ve sağlığı olumsuz etkilenmektedir.

Suda boğulmalar en fazla nerelerde meydana gelmektedir?

Düşük ve orta gelirli ülkelerde boğulma nedenli ölümlerin %90'ından fazlası nehirlerde, göllerde, kuyularda, evsel su depolama kaplarında ve yüzme havuzlarında meydana gelmektedir. Kırsal bölgelerde yaşayan çocuklar ve adolesanlar bu durumdan daha fazla olumsuz etkilenmektedir.

Suda boğulmalar önlenebilir mi?

Evet, suda boğulmalar zamanından ve uygun olan yaklaşımlarla ÖNLENEBİLİR. Bu konuda çok sayıda bileşenin sorumluluğu bulunmaktadır (Şekil 1 ve Şekil 2).

İlgili bütün bileşenler arasında iş birliği gerekir (Şekil 1).

Kamusal düzenlemelerin yapılması bileşenleri sorumluluklarını yerine getirebilmeleri için temel bir zemin oluşturmalıdır (Şekil 2).

Toplumda farkındalık nasıl artar?

Farkındalığın artırılması için çeşitli yollar vardır. Bunlardan birisi de konuya özel bir günün bütün Dünya’da belirlenmesidir. Her yıl 25 Temmuz Dünya Suda Boğulmaları Önleme Günü farkındalık amacıyla etkinliklerin yapıldığı gün olarak belirlenmiştir. Bu özel günün 2026 yılı "Durumu tersine çevirmek için bir arada olalım " olarak belirlenmiştir. Tema ile uyumlu olarak boğulmaları 2035 yılına kadar %35 azaltma konusunda hedef ortaya konulmuştur.

Yararlanılan Kaynaklar

1. WHO, World Drowning Prevention Day. [Internet] https://www.who.int/campaigns/world-drowning-prevention-day/2026 Son erişim tarihi: 19.07.2026.
2. Global Strategy for Drowning Prevention: Turning the tide on a leading killer. Geneva: Global Alliance for Drowning Prevention; 2025. [Internet] https://cdn.who.int/media/docs/default-source/global-alliance-for-drowning-prevention/global-strategy-for-drowning-prevention.pdf?sfvrsn=7fef6566_4&download=true Son erişim tarihi: 19.07.2026.
3. WHO, Europe [Internet] https://www.who.int/europe/news/item/24-07-2023-statement---at-least-20-000-people-lose-their-lives-to-drowning-every-year-in-the-european-region-yet-these-deaths-are-entirely-preventable Son erişim tarihi: 19.07.2026.
4. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İstatistikleri Yıllığı 2024, p 34. [Internet] https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/52859/0/siy2024tr31122025pdf.pdf Son erişim tarihi: 19.07.2026.
5. T.C Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü ICD 10 Code. https://teleradyoloji.saglik.gov.tr/docs/ICD10_Codes_Table.pdf Son erişim tarihi: 19.07.2026.

*Suda Boğulmalar ve Önleme bilgi notu, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve halk sağlığı uzmanı Dr. Dilek Aslan tarafından toplumun bilgilendirilmesi amacıyla Ankara Tabip Odası web sayfasında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. ]]> Gıda Güvenliği Bilgi Notu https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3213-gida-guvenligi-bilgi-notu.html https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3213-gida-guvenligi-bilgi-notu.html kansu Mon, 13 Jul 2026 11:55:06 +0300 Bu bilgi notu, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve halk sağlığı uzmanı Dr. Dilek Aslan tarafından toplumun bilgilendirilmesi amacıyla Ankara Tabip Odası web sayfasında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Gıda güvenliği nedir?

Gıda güvenliği; gıdaların üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar sağlığa zararlı olabilecek fiziksel, kimyasal ya da biyolojik her türlü tehlikenin ortadan kaldırılması anlamına gelir. Üretimden tüketime denildiğinde “üretim, işleme, depolama, dağıtım ve tüketim” aşamalarının tamamını içeren bir yaklaşım anlaşılmalıdır.

Güvenli olmayan gıda bir halk sağlığı sorunu mudur?

Evet. Sıklık, oluşturduğu riskler, sorunun önlenebilir olması gibi nedenler gıda güvenliğinin bir halk sağlığı sorunu olduğuna işaret eder.
Günümüzde zararlı bakteriler, virüsler, parazitler veya kimyasal maddeler içeren güvenli olmayan gıdalar nedeniyle 200’den fazla hastalık meydana gelebilir. Hastalıklar ishalden kansere kadar çok geniş bir yelpazede seyredebilir. Küresel düzeyde her yıl yaklaşık her dokuz kişiden birisi (866 milyon kişi) her yıl kontamine gıda nedeniyle hastalanmaktadır. Bu nedenle yılda 1,52 milyon ölüm de görülmektedir.

Gıda kaynaklı hastalıklar, sağlık sistemlerini de zorlar, ulusal ekonomilere, turizme ve ticarete zarar vererek sosyoekonomik kalkınmayı da engeller.

Hangi etkenler ve hastalıklar öne çıkmaktadır?

 Bakteri kaynaklı bazı sorunlar
o Türkiye’nin de içinde olduğu Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nde etkeni Salmonella spp. olan Salmonelloz ve etkeni Campylobacter jejuni olan Campylobacter enfeksiyonu en sık bildirilen gıda kaynaklı hastalıklardır. Tüm Avrupa Bölgesi'nde görülürler ve hayvanlardan bulaşırlar.
o Vibrio cholerae kontamine olmuş su ya da gıdalarla insanları enfekte eder.
o Listeria enfeksiyonları özellikle gebe kadınlarda düşüklere, yenidoğan ölümlerine neden olur. Etken, pastörize edilmemiş süt ürünlerinde bulunabilir.
o Enterotoxigenic Escherichia coli (ETEC) sık görülen sorunlar arasındadır.
o Shigella sık görülen sorunlar arasındadır.
o Toplumda “Malta Humması” olarak da bilinen Bruselloz gibi hayvanlar tarafından bulaşan diğer gıda kaynaklı hastalıklar, Akdeniz çevresinde önemli bir sorundur.

 Virüs kaynaklı bazı sorunlar
o Gıdalarla bulaşan Norovirüs, bulantı, şiddetli kusma, sulu ishal ve karın ağrısı ile karakterizedir.
o Hepatit A virüsü gıda yoluyla da bulaşabilir.

 Parazit kaynaklı bazı sorunlar
o Kistik ekinokokkoz (kist hidatik) gibi hayvanlarda bulunan parazitlerinden kaynaklanan hastalıklar dikkate alınmalıdır.
o Gebelikte Toxoplasma gondii parazitinin neden olduğu toksoplazmoz enfeksiyonu, fetüste ciddi doğum kaynaklı sonuçlara yol açabilir.

 Bazı kimyasallardan kaynaklanan sorunlar
o Gıdalardaki metallerin kontaminasyonu, doğal oluşum ve su ile toprak kirliliğinin yanı sıra uygun koşullarda gerçekleşmeyen gıda süreçleri nedeniyle meydana gelir.
o Gıdalarda bulunan arsenik, kurşun, cıva ve kadmiyum gibi metaller bulaşıcı olmayan hastalıklara neden olabilir.
o Kalıcı organik kirleticiler, akrilamid, pestisitler ve dioksin gibi çeşitli kimyasal tehlikeler de halk sağlığı açısından risk oluşturmaktadır.

 Hayvanlarda antimikrobiyal ajanların kullanımıyla da ilişkili olan antimikrobiyal direnç dikkate alınması gereken bir konudur.

Kimler risk altında?

Güvenli olmayan gıdalar özellikle bebekler, (küçük) çocuklar, yaşlıları ve herhangi bir hastalığı olanlar için daha fazla risk oluşturur. Örneğin; beş yaş altı çocuklar, güvenli olmayan gıda nedeniyle oluşan sağlık yükünün %29'unu oluşturmaktadır. Bu yaş grubunda 2021 yılında 143000 ölüm meydana gelmiştir.

Nasıl önleyelim?

Bu konuda en önemli rehber “tarladan sofraya, çiftlikten çatala sağlıklı gıda” yaklaşımıdır.
Gıda güvenliğinin sağlanması kamusal bir sorumluluktur.
Kamusal ve bireysel önlemlerin alınması son derece önemlidir.

Günlük yaşamda da yararlanılabilecek bireysel önlemler aşağıda sıralanmıştır (Şekil 1):
1. Gıdaları ve gıdaların hazırlandığı ortamları temiz tutmak
a. Elleri sık sık yıkamak, mutfak yüzeylerini, kullanılan aletleri temizlemek, sağlık için tehlike oluşturacak her türlü etkeni bu ortamdan uzak tutmak.
2. Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutmak.
a. Çiğ gıdaların suları, diğer gıdalara bulaşabilir, enfeksiyon oluşabilir.
3. İyice pişirmek.
a. Özellikle et, tavuk, yumurta ve deniz ürünlerini 70°C'ye kadar pişirmek.
4. Gıdaları güvenli sıcaklıklarda saklamak.
a. Soğuk yiyecekleri 5°C'nin altında, sıcak yiyecekleri 60°C'nin üzerinde saklamak.
5. Güvenli su ve malzeme kullanmak.
a. Su ve malzemelerin tehlike yaratacak mikroplar ve kimyasallarla kirlenmemiş olduğundan emin olmak.

Gıda güvenliğinin sağlanması ve gıda sistemlerinin güçlendirilmesi için hükümetler, gıda üreticileri ve tüketiciler arasında iş birliği gereklidir. İnsan, hayvan, bitki, ekosistem bütünlüğüne vurgu yapan Tek Sağlık yaklaşımının benimsenmesi önemli bir adımdır.

Toplumda farkındalığı nasıl artıralım?

Konuya özel günler bu amaçla kullanılabilir. Örneğin; her yıl 9 Haziran Dünya Gıda Güvenliği Günü nedeniyle etkinlikler yapılabilir. Özellikle kamusal mekanizma, meslek örgütleri bu özel gün nedeniyle toplumda farkındalık etkinlikleri düzenleyebilirler. Bu yıl (2026), Dünya Gıda Güvenliği Günü için; "Yükten çözümlere: Her yerde güvenli gıda" teması belirlenmiştir. Bu sayede, hastalıkların oluşturduğu sorunlar, kaybedilen yaşamlara ilişkin veriler üzerinden çözümlerin neler olabileceği üzerinde durulmuştur.

Yararlanılan Kaynaklar

1. WHO, Food safety. [Internet] https://www.who.int/health-topics/food-safety?ysclid=mrhau5e05j988314811#tab=tab_2 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
2. WHO Europe, Foodborne diseases. [Internet] https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/foodborne-diseases Son erişim tarihi: 12.07.2026.
3. WHO Europe. [Internet] https://www.who.int/europe/multi-media/item/world-food-safety-day-2020 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
4. WHO, World Food Safety Day 2026. https://www.who.int/campaigns/world-food-safety-day/2026 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
5. T.C. Sağlık Bakanlığı [Internet] https://www.saglik.gov.tr/TR,4076/kist-hidatik-kistik-ekinokokkoz.html Son erişim tarihi: 12.07.2026.
6. T.C. Tarım Bakanlığı [Internet] https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Tuketici_Bilgi_Kosesi/Brosurler/bes_anahtar_brosur.pdf Son erişim tarihi: 11.07.2026.

BİLGİ NOTUNU PDF DOSYA OLARAK İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

]]> Bu bilgi notu, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve halk sağlığı uzmanı Dr. Dilek Aslan tarafından toplumun bilgilendirilmesi amacıyla Ankara Tabip Odası web sayfasında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Gıda güvenliği nedir?

Gıda güvenliği; gıdaların üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar sağlığa zararlı olabilecek fiziksel, kimyasal ya da biyolojik her türlü tehlikenin ortadan kaldırılması anlamına gelir. Üretimden tüketime denildiğinde “üretim, işleme, depolama, dağıtım ve tüketim” aşamalarının tamamını içeren bir yaklaşım anlaşılmalıdır.

Güvenli olmayan gıda bir halk sağlığı sorunu mudur?

Evet. Sıklık, oluşturduğu riskler, sorunun önlenebilir olması gibi nedenler gıda güvenliğinin bir halk sağlığı sorunu olduğuna işaret eder.
Günümüzde zararlı bakteriler, virüsler, parazitler veya kimyasal maddeler içeren güvenli olmayan gıdalar nedeniyle 200’den fazla hastalık meydana gelebilir. Hastalıklar ishalden kansere kadar çok geniş bir yelpazede seyredebilir. Küresel düzeyde her yıl yaklaşık her dokuz kişiden birisi (866 milyon kişi) her yıl kontamine gıda nedeniyle hastalanmaktadır. Bu nedenle yılda 1,52 milyon ölüm de görülmektedir.

Gıda kaynaklı hastalıklar, sağlık sistemlerini de zorlar, ulusal ekonomilere, turizme ve ticarete zarar vererek sosyoekonomik kalkınmayı da engeller.

Hangi etkenler ve hastalıklar öne çıkmaktadır?

 Bakteri kaynaklı bazı sorunlar
o Türkiye’nin de içinde olduğu Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nde etkeni Salmonella spp. olan Salmonelloz ve etkeni Campylobacter jejuni olan Campylobacter enfeksiyonu en sık bildirilen gıda kaynaklı hastalıklardır. Tüm Avrupa Bölgesi'nde görülürler ve hayvanlardan bulaşırlar.
o Vibrio cholerae kontamine olmuş su ya da gıdalarla insanları enfekte eder.
o Listeria enfeksiyonları özellikle gebe kadınlarda düşüklere, yenidoğan ölümlerine neden olur. Etken, pastörize edilmemiş süt ürünlerinde bulunabilir.
o Enterotoxigenic Escherichia coli (ETEC) sık görülen sorunlar arasındadır.
o Shigella sık görülen sorunlar arasındadır.
o Toplumda “Malta Humması” olarak da bilinen Bruselloz gibi hayvanlar tarafından bulaşan diğer gıda kaynaklı hastalıklar, Akdeniz çevresinde önemli bir sorundur.

 Virüs kaynaklı bazı sorunlar
o Gıdalarla bulaşan Norovirüs, bulantı, şiddetli kusma, sulu ishal ve karın ağrısı ile karakterizedir.
o Hepatit A virüsü gıda yoluyla da bulaşabilir.

 Parazit kaynaklı bazı sorunlar
o Kistik ekinokokkoz (kist hidatik) gibi hayvanlarda bulunan parazitlerinden kaynaklanan hastalıklar dikkate alınmalıdır.
o Gebelikte Toxoplasma gondii parazitinin neden olduğu toksoplazmoz enfeksiyonu, fetüste ciddi doğum kaynaklı sonuçlara yol açabilir.

 Bazı kimyasallardan kaynaklanan sorunlar
o Gıdalardaki metallerin kontaminasyonu, doğal oluşum ve su ile toprak kirliliğinin yanı sıra uygun koşullarda gerçekleşmeyen gıda süreçleri nedeniyle meydana gelir.
o Gıdalarda bulunan arsenik, kurşun, cıva ve kadmiyum gibi metaller bulaşıcı olmayan hastalıklara neden olabilir.
o Kalıcı organik kirleticiler, akrilamid, pestisitler ve dioksin gibi çeşitli kimyasal tehlikeler de halk sağlığı açısından risk oluşturmaktadır.

 Hayvanlarda antimikrobiyal ajanların kullanımıyla da ilişkili olan antimikrobiyal direnç dikkate alınması gereken bir konudur.

Kimler risk altında?

Güvenli olmayan gıdalar özellikle bebekler, (küçük) çocuklar, yaşlıları ve herhangi bir hastalığı olanlar için daha fazla risk oluşturur. Örneğin; beş yaş altı çocuklar, güvenli olmayan gıda nedeniyle oluşan sağlık yükünün %29'unu oluşturmaktadır. Bu yaş grubunda 2021 yılında 143000 ölüm meydana gelmiştir.

Nasıl önleyelim?

Bu konuda en önemli rehber “tarladan sofraya, çiftlikten çatala sağlıklı gıda” yaklaşımıdır.
Gıda güvenliğinin sağlanması kamusal bir sorumluluktur.
Kamusal ve bireysel önlemlerin alınması son derece önemlidir.

Günlük yaşamda da yararlanılabilecek bireysel önlemler aşağıda sıralanmıştır (Şekil 1):
1. Gıdaları ve gıdaların hazırlandığı ortamları temiz tutmak
a. Elleri sık sık yıkamak, mutfak yüzeylerini, kullanılan aletleri temizlemek, sağlık için tehlike oluşturacak her türlü etkeni bu ortamdan uzak tutmak.
2. Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutmak.
a. Çiğ gıdaların suları, diğer gıdalara bulaşabilir, enfeksiyon oluşabilir.
3. İyice pişirmek.
a. Özellikle et, tavuk, yumurta ve deniz ürünlerini 70°C'ye kadar pişirmek.
4. Gıdaları güvenli sıcaklıklarda saklamak.
a. Soğuk yiyecekleri 5°C'nin altında, sıcak yiyecekleri 60°C'nin üzerinde saklamak.
5. Güvenli su ve malzeme kullanmak.
a. Su ve malzemelerin tehlike yaratacak mikroplar ve kimyasallarla kirlenmemiş olduğundan emin olmak.

Gıda güvenliğinin sağlanması ve gıda sistemlerinin güçlendirilmesi için hükümetler, gıda üreticileri ve tüketiciler arasında iş birliği gereklidir. İnsan, hayvan, bitki, ekosistem bütünlüğüne vurgu yapan Tek Sağlık yaklaşımının benimsenmesi önemli bir adımdır.

Toplumda farkındalığı nasıl artıralım?

Konuya özel günler bu amaçla kullanılabilir. Örneğin; her yıl 9 Haziran Dünya Gıda Güvenliği Günü nedeniyle etkinlikler yapılabilir. Özellikle kamusal mekanizma, meslek örgütleri bu özel gün nedeniyle toplumda farkındalık etkinlikleri düzenleyebilirler. Bu yıl (2026), Dünya Gıda Güvenliği Günü için; "Yükten çözümlere: Her yerde güvenli gıda" teması belirlenmiştir. Bu sayede, hastalıkların oluşturduğu sorunlar, kaybedilen yaşamlara ilişkin veriler üzerinden çözümlerin neler olabileceği üzerinde durulmuştur.

Yararlanılan Kaynaklar

1. WHO, Food safety. [Internet] https://www.who.int/health-topics/food-safety?ysclid=mrhau5e05j988314811#tab=tab_2 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
2. WHO Europe, Foodborne diseases. [Internet] https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/foodborne-diseases Son erişim tarihi: 12.07.2026.
3. WHO Europe. [Internet] https://www.who.int/europe/multi-media/item/world-food-safety-day-2020 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
4. WHO, World Food Safety Day 2026. https://www.who.int/campaigns/world-food-safety-day/2026 Son erişim tarihi: 12.07.2026.
5. T.C. Sağlık Bakanlığı [Internet] https://www.saglik.gov.tr/TR,4076/kist-hidatik-kistik-ekinokokkoz.html Son erişim tarihi: 12.07.2026.
6. T.C. Tarım Bakanlığı [Internet] https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Tuketici_Bilgi_Kosesi/Brosurler/bes_anahtar_brosur.pdf Son erişim tarihi: 11.07.2026.

BİLGİ NOTUNU PDF DOSYA OLARAK İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

]]> Aşırı Sıcaklar ve Sağlık Bilgi Notu https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3207-asiri-sicaklar-ve-saglik-bilgi-notu.html https://ato.org.tr/haberler/2026-haberleri/3207-asiri-sicaklar-ve-saglik-bilgi-notu.html kansu Fri, 03 Jul 2026 10:41:30 +0300
Hangi riskler var?

Sıcak hava dalgalarının doğrudan ve dolaylı etkileri vardır. Doğrudan etkiler arasında; mevcut bir hastalığın kötüleşmesi, ruhsal sağlık sorunları, sıcak çarpması, hastane yatışları, ölüm gibi istenmeyen etkiler sayılabilir. Aşırı sıcaklıklar kronik rahatsızlıklardan (kardiyovasküler, zihinsel, solunum ve diyabetle ilgili rahatsızlıklar) kaynaklanan sağlık risklerini kötüleştirebilir ve akut böbrek yetmezliğine neden olabilir.

Dolaylı etkiler arasında ise; bazı hastalıkların bulaşmasında artış, altyapı ve teknoloji olanaklarının bozulması, kazaların artması, ekosistem etkileri (kuraklık, yangılar, kötü hava kalitesi, vb) yer alır.

Sıcak çarpması durumunda ne hissederim?

Halsizlik hissedilebilir. Buna ek olarak baş dönmesi, baş ağrısı, mide bulantısı görülebilir. Tıbbi yardım gerekebileceği akılda tutulmalıdır.

Nasıl korunalım?

 Günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaktan ve yorucu aktivitelerde bulunmaktan kaçının.

 En yoğun saatlerde doğrudan güneş ışığına maruz kalmaktan kaçının, gölgede kalın.

 Gölgede olun, gölgede kalın. Gölge, hissedilen sıcaklığı 10 °C'den fazla azaltabilir. Güneş altında hissedilen sıcaklığın 10-15 °C daha yüksek olabileceğini unutmayın.

 Gün içinde 2-3 saat serin bir yerde vakit geçirin.

 Boğulma riskinin farkında olun. Kesinlikle yalnız yüzmeyin.

 Sıcaklık uyarılarıyla ilgili resmi uyarılara dikkat edin, takip edin.

 Ev ortamınızı serin tutun:
o Dış ortam sıcaklığı iç ortam sıcaklığından daha düşük olduğunda (örneğin geceleri) evinizi serinletin.
o Dış ortam sıcaklığı iç ortam sıcaklığından daha yüksek olduğunda pencereleri kapatın ve doğrudan güneş ışığını engellemek için perdeleri kapatın. Mümkünse elektrikli cihazları kapatın.’
o Elektrikli vantilatörleri sadece sıcaklık 40 ˚C altında kullanın. Sıcaklığın 40 ˚C’nin üzerinde olması durumunda vantilatörler vücut sıcaklığını artırır.
o Klima kullanıyorsanız, termostatı 27 ˚C’ye ayarlayın. Elektrikli bir vantilatör çalıştırın. Bu sayede odanın 4 ˚C daha serin hissedilmesi sağlanabilecektir. Elektrik faturası açısından da bir tasarruf sağlanacaktır.

 Vücudunuzu serin ve nemli tutun.

 Hafif ve bol giysiler ve yatak çarşafları kullanın.

 Serin su ile duş alın ya da banyo yapın.

 Cildinizi nemli bir bez, sprey veya ıslak hafif giysilerle nemlendirin.

 Düzenli olarak su için (saatte 1 bardak su ve günde en az 2-3 litre).

 Çevrenizdeki incinebilir grup olarak kabul edilen bireylerle düzenli olarak iletişim kurun (özellikle; bebekler, 65 yaş üstü kişiler ve kalp, akciğer veya böbrek hastalığı olanlar, yeti kaybı olanlar, yalnız yaşayanlar gibi).

 Güneş altında kalan bir aracın iç sıcaklığı kısa süre içinde 60˚C’ye kadar çıkabilir. Bu durum sağlık açısından çok ciddi bir risk yaratır. Bu nedenle;
o Bebekleri ve çocukları koruyun: Bebekleri ve çocukları park halindeki araçlarda bırakmayın. Bebek arabasını/puseti asla kuru kumaşla örtmeyin – bu, arabanın içini daha sıcak hale getirir. Bunun yerine, ıslak, ince bir bez kullanın ve sıcaklığı düşürmek için gerektiğinde tekrar ıslatın. Daha da fazla soğutma için mümkünse taşınabilir bir vantilatör de kullanın.
o Evcil hayvanları koruyun: Evcil hayvanları park halindeki araçlarda bırakmayın.

Yararlanılan Kaynaklar
1. WHO, Tips for keeping cool. [Internet ]https://www.who.int/initiatives/initiative-against-extreme-heat-and-health-risks-in-workplaces-and-major-events/tips-for-keeping-cool Son erişim tarihi: 28.6.2026.
2. WHO, Impacts of extreme heat. [Internet ] https://cdn.who.int/media/images/default-source/health-and-climate-change/extreme-heat.jpg?sfvrsn=e5ebdace_3 Son erişim tarihi: 28.6.2026.
3. WHO, Science in five. Episode #102 - Protect yourself from extreme heat [Internet ] https://www.who.int/podcasts/episode/science-in-5/episode--102---protect-yourself-from-extreme-heat Son erişim tarihi: 28.6.2026.
4. Gibbs LI, Lawrence DW, Kohn MA. Heat exposure in an enclosed automobile. J La State Med Soc. 1995 Dec;147(12):545-6.

]]>
Hangi riskler var?

Sıcak hava dalgalarının doğrudan ve dolaylı etkileri vardır. Doğrudan etkiler arasında; mevcut bir hastalığın kötüleşmesi, ruhsal sağlık sorunları, sıcak çarpması, hastane yatışları, ölüm gibi istenmeyen etkiler sayılabilir. Aşırı sıcaklıklar kronik rahatsızlıklardan (kardiyovasküler, zihinsel, solunum ve diyabetle ilgili rahatsızlıklar) kaynaklanan sağlık risklerini kötüleştirebilir ve akut böbrek yetmezliğine neden olabilir.

Dolaylı etkiler arasında ise; bazı hastalıkların bulaşmasında artış, altyapı ve teknoloji olanaklarının bozulması, kazaların artması, ekosistem etkileri (kuraklık, yangılar, kötü hava kalitesi, vb) yer alır.

Sıcak çarpması durumunda ne hissederim?

Halsizlik hissedilebilir. Buna ek olarak baş dönmesi, baş ağrısı, mide bulantısı görülebilir. Tıbbi yardım gerekebileceği akılda tutulmalıdır.

Nasıl korunalım?

 Günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaktan ve yorucu aktivitelerde bulunmaktan kaçının.

 En yoğun saatlerde doğrudan güneş ışığına maruz kalmaktan kaçının, gölgede kalın.

 Gölgede olun, gölgede kalın. Gölge, hissedilen sıcaklığı 10 °C'den fazla azaltabilir. Güneş altında hissedilen sıcaklığın 10-15 °C daha yüksek olabileceğini unutmayın.

 Gün içinde 2-3 saat serin bir yerde vakit geçirin.

 Boğulma riskinin farkında olun. Kesinlikle yalnız yüzmeyin.

 Sıcaklık uyarılarıyla ilgili resmi uyarılara dikkat edin, takip edin.

 Ev ortamınızı serin tutun:
o Dış ortam sıcaklığı iç ortam sıcaklığından daha düşük olduğunda (örneğin geceleri) evinizi serinletin.
o Dış ortam sıcaklığı iç ortam sıcaklığından daha yüksek olduğunda pencereleri kapatın ve doğrudan güneş ışığını engellemek için perdeleri kapatın. Mümkünse elektrikli cihazları kapatın.’
o Elektrikli vantilatörleri sadece sıcaklık 40 ˚C altında kullanın. Sıcaklığın 40 ˚C’nin üzerinde olması durumunda vantilatörler vücut sıcaklığını artırır.
o Klima kullanıyorsanız, termostatı 27 ˚C’ye ayarlayın. Elektrikli bir vantilatör çalıştırın. Bu sayede odanın 4 ˚C daha serin hissedilmesi sağlanabilecektir. Elektrik faturası açısından da bir tasarruf sağlanacaktır.

 Vücudunuzu serin ve nemli tutun.

 Hafif ve bol giysiler ve yatak çarşafları kullanın.

 Serin su ile duş alın ya da banyo yapın.

 Cildinizi nemli bir bez, sprey veya ıslak hafif giysilerle nemlendirin.

 Düzenli olarak su için (saatte 1 bardak su ve günde en az 2-3 litre).

 Çevrenizdeki incinebilir grup olarak kabul edilen bireylerle düzenli olarak iletişim kurun (özellikle; bebekler, 65 yaş üstü kişiler ve kalp, akciğer veya böbrek hastalığı olanlar, yeti kaybı olanlar, yalnız yaşayanlar gibi).

 Güneş altında kalan bir aracın iç sıcaklığı kısa süre içinde 60˚C’ye kadar çıkabilir. Bu durum sağlık açısından çok ciddi bir risk yaratır. Bu nedenle;
o Bebekleri ve çocukları koruyun: Bebekleri ve çocukları park halindeki araçlarda bırakmayın. Bebek arabasını/puseti asla kuru kumaşla örtmeyin – bu, arabanın içini daha sıcak hale getirir. Bunun yerine, ıslak, ince bir bez kullanın ve sıcaklığı düşürmek için gerektiğinde tekrar ıslatın. Daha da fazla soğutma için mümkünse taşınabilir bir vantilatör de kullanın.
o Evcil hayvanları koruyun: Evcil hayvanları park halindeki araçlarda bırakmayın.

]]> "Toplum Sağlığı Köşesi" Başlıyor! https://ato.org.tr/basin-aciklamalari/toplum-sagligi/3206-toplum-sagligi-kosesi-basliyor.html https://ato.org.tr/basin-aciklamalari/toplum-sagligi/3206-toplum-sagligi-kosesi-basliyor.html kansu Fri, 03 Jul 2026 10:32:52 +0300 Ankara Tabip Odası olarak; sağlık gündemini takip etmeyi, toplum sağlığını ilgilendiren konularda topluma doğru bilgileri ulaştırabilmeyi, bireyleri yanlış davranışlara yönlendiren bilgi bolluğu (infodemi) ile mücadeleyi ‘halkın sağlığını koruma ve geliştirme görevi’ olarak kabul ediyoruz. Bu gerekçe ile web sayfamızda “Toplum Sağlığı Köşesi” oluşturduk. Köşemizde yer vereceğimiz içerikler okuyucuların sağlık ve/veya hastalıklarla ilgili kanıta dayalı doğru ve güncel bilgiye ulaşabilmesine olanak sağlayabilecektir. Siz değerli okuyucularımız dilediğinizde köşemizde yer alan bilgileri kaynak göstererek paylaşabilmeniz halinde bilginin yayılmasına katkı sağlayabilirsiniz. ]]> Ankara Tabip Odası olarak; sağlık gündemini takip etmeyi, toplum sağlığını ilgilendiren konularda topluma doğru bilgileri ulaştırabilmeyi, bireyleri yanlış davranışlara yönlendiren bilgi bolluğu (infodemi) ile mücadeleyi ‘halkın sağlığını koruma ve geliştirme görevi’ olarak kabul ediyoruz. Bu gerekçe ile web sayfamızda “Toplum Sağlığı Köşesi” oluşturduk. Köşemizde yer vereceğimiz içerikler okuyucuların sağlık ve/veya hastalıklarla ilgili kanıta dayalı doğru ve güncel bilgiye ulaşabilmesine olanak sağlayabilecektir. Siz değerli okuyucularımız dilediğinizde köşemizde yer alan bilgileri kaynak göstererek paylaşabilmeniz halinde bilginin yayılmasına katkı sağlayabilirsiniz. ]]> Ankara Tabip Odası olarak; sağlık gündemini takip etmeyi, toplum sağlığını ilgilendiren konularda topluma doğru bilgileri ulaştırabilmeyi, bireyleri yanlış davranışlara yönlendiren bilgi bolluğu (infodemi) ile mücadeleyi ‘halkın sağlığını koruma ve geliştirme görevi’ olarak kabul ediyoruz. Bu gerekçe ile web sayfamızda “Toplum Sağlığı Köşesi” oluşturduk. Köşemizde yer vereceğimiz içerikler okuyucuların sağlık ve/veya hastalıklarla ilgili kanıta dayalı doğru ve güncel bilgiye ulaşabilmesine olanak sağlayabilecektir. Siz değerli okuyucularımız dilediğinizde köşemizde yer alan bilgileri kaynak göstererek paylaşabilmeniz halinde bilginin yayılmasına katkı sağlayabilirsiniz. ]]>