Sağlık Bakanının Bilgisine: 164 Ülkede Bağışıklama Programına Alınmış Olan HPV Aşısı Etkili ve Güvenli Bir Aşıdır
Ancak birkaç gün önce Sağlık Bakanı Sayın Kemal Memişoğlu, bir televizyon programında HPV aşısıyla ilgili olarak şu ifadeleri kullandı:
“Ben bunu açıkladıktan sonra bazı bilim adamları geldiler, ‘Bunu açıkladınız ama biz bunun karşıt görüşüyüz çünkü buna gerek yok,’ dediler. Çünkü HPV oranlarımız farklı, HPV profilimiz de farklı. ‘Bunu tartışalım, ondan sonra yapalım,’ dediler… Bir yararı olacaksa programa almamız lazım; olmayacaksa niye alalım? Faydası olmayacak bir şeye devletin, milletin parasını niye vereyim?”
Bilimsel yaklaşım açısından son derece talihsiz bulduğumuz bu ifadeleri, toplum sağlığı açısından bir geri adım olarak değerlendiriyoruz. Sayın Bakan’ı, HPV aşısıyla ilgili olarak kendisine yanıltıcı bilgi veren “bazı bilim adamları”nı ve bu iddiaları destekleyen bilimsel verileri kamuoyuyla paylaşmaya davet ediyoruz.
Bugüne kadar HPV aşısıyla ilgili ortaya konmuş bilimsel verileri ve ülkelerin uygulamalarını “bazı” bilim insanlarına ve Sayın Bakan’a hatırlatmak istiyoruz:
1. İnsan papilloma virüsü (HPV), dünya genelinde her yıl yaklaşık 690 bin kanser vakasına (her 100.000 kişi-yılda 8 vaka) neden olan kanserojen bir virüstür.¹
2. HPV; kadınlarda serviks, vulva ve vajen kanserlerine, erkeklerde penis kanserine; her iki cinste ise anüs, ağız boşluğu ve larenks kanserlerine neden olur. Ayrıca bazı HPV tipleri siğillere yol açar.¹
3. Rahim ağzı kanseri, kadınlarda görülen kanserler arasında dördüncü sıradadır ve vakaların hemen tamamı (%99’u) HPV ile ilişkilidir.²
4. 2023 yılında yayımlanan bir rapora göre, Türkiye’de serviks kanseri sıklığı her 100.000 kişide 5,9; ağız boşluğu kanseri sıklığı ise her 100.000 kişide 1,63’tür.³
5. Bu kanserlerin yaklaşık %70’i, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de HPV tip 16 ve HPV tip 18’den kaynaklanmaktadır.⁴˒⁵ İki yüzden fazla farklı tipi bulunan HPV’nin, kanser riski yüksek 15–20 tipi bulunmaktadır. Dolayısıyla “bazı” bilim insanlarının ülkemizde HPV profilinin farklı olduğu yönündeki iddiası bilimsel verilerle kanıtlanmaya muhtaçtır.
6. HPV aşısının koruyuculuğu farklı çalışmalarda %90–100 olarak bulunmuş; aşının uygulamaya girdiği ülkelerde serviks kanseri sıklığının yaklaşık %90 oranında azaldığı gösterilmiştir.⁶ Koruyuculuk; aşının uygulandığı yaşa ve aşının içerdiği virüs tipi sayısına göre değişebilmektedir.
7. Tam da bu nedenlerle Dünya Sağlık Örgütü, 2018 yılında serviks kanserinin elimine edilebilecek ilk kanser olduğunu bildirmiş; 2020 yılında toplanan Dünya Sağlık Asamblesi ise 2030 yılına kadar ulaşılması gereken aşılama ve tarama hedeflerini belirlemiştir. 2030 yılı aşılama hedefi, kız çocuklarının %90’ının 15 yaşına gelmeden HPV’ye karşı aşılanmasıdır.
8. Ocak 2026 itibarıyla, aşağıdaki haritada görüldüğü gibi, Libya’dan Endonezya’ya, Nijerya’dan Suudi Arabistan’a kadar 164 ülke HPV aşısını ulusal aşı programına entegre etmiş durumdadır.⁷
Türkiye’nin hâlâ “programa alınması planlanıyor” aşamasında olması kabul edilemez.
Ankara Tabip Odası Yönetim Kurulu
Kaynaklar
1. Lancet Glob Health. 2020;8:e180–e190.
2. Pathogens. 2025;14(10):1043.
3. HPV Information Centre. Türkiye HPV ve ilişkili hastalıklar raporu.
4. Clin Microbiol Rev. 2003;16(1):1–17.
5. Int J Gynecol Pathol. 2009;28:541–548.
6. Vaccines (Basel). 2021;9(12):1413.
7. Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, International Vaccine Access Center. 2026.
Makaleye Dön