30 Nisan Acil Tıp Günü, büyük bir özveriyle çalışan Acil Tıp Hekimlerinin emeğini ve sorunlarını görünür kılmak açısından önemli bir gündür. Acil servisler; sağlık sistemindeki sorunların, eşitsizliklerin ve plansızlığın en yoğun hissedildiği, hekimler nezdinde iş yükünün en fazla olduğu alanların başında gelmektedir.
Türkiye, acil servislere başvuru oranında OECD ülkeleri arasında açık ara en yüksek seviyeye sahip ülkedir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 2023 yılında acil servislere yaklaşık 150,5 milyon başvuru yapılmıştır. Bu sayı, nüfusa oranlandığında 100 kişi başına yılda yaklaşık 177 acil servis başvurusu demektir. OECD ülkelerinde ise ortalama acil servis başvuru oranı 100 kişi başına yaklaşık 27 başvuru düzeyindedir. Başka bir ifadeyle Türkiye’deki acil servis kullanım oranı, OECD ortalamasının yaklaşık 6-7 katı seviyesindedir.
Ülke ve ortalama 100 kişi başına yıllık acil başvurusu
Türkiye: ~177
OECD ortalaması: ~27
ABD: ~39-40
İngiltere: ~35-40
Koruyucu sağlık hizmetlerine gerekli kaynağın ayrılmaması, randevu sistemindeki sorunlar, birinci basamağın etkisizleştirilmesi ve sağlık hizmetlerinin “Sağlıkta Dönüşüm Projesi”sine göre yapılandırılması nedeniyle acil servisler gerçek amacının ve işlevinin ötesinde kullanılmaktadır. Acil servislerdeki sağlık organizasyonu sorunları, hem hastaların nitelikli sağlık hizmetine erişimi zorlaştırmakta hem de acil servislerde çalışan hekimler için çalışma koşullarını ağırlaştırmaktadır.
Acil tıp hekimleri; performansa dayalı ücret baskısı ve bundan kaynaklı hasta sayısındaki artış, yoğun iş yükü, uzun çalışma saatleri, düzensiz vardiyalar, randevu sistemindeki sorunlar nedeniyle yetersiz dinlenme süreleri ve artan tükenmişlik ile karşı karşıyadır. Ağır çalışma temposu yalnızca hekimlerin fiziksel ve ruhsal sağlığını değil, sunulan sağlık hizmetinin niteliğini de olumsuz etkilemektedir.
Acil servislerde en büyük sorunlardan bir tanesi, sağlıkta şiddettir. Sağlık sistemindeki yapısal sorunlar acil servislerde hekimlerle hastaları karşı karşıya getirmekte; her gün onlarca sağlık çalışanı sözlü ya da fiziksel şiddete maruz kalmakta; şiddet olağanlaşmaktadır. Acil Tıp Derneği tarafından 2020 yılında 1500 civarında Acil Tıp Uzmanı hekimin katılımıyla hazırlanan “Acil Servislerde Şiddeti Önleme Raporu” sağlık şiddet krizini çarpıcı şekilde ortaya koymaktadır.
Acil Tıp Uzmanlarının yüzde 98’i meslek yaşantıları boyunca en az 1 kez, yüzde 38’i ise en az 10 kez ve üzerinde şiddete maruz kalmıştır!
Acil servisler sağlık sisteminin “yükünü taşıyan” değil, toplumun acil sağlık gereksinimlerine bilimsel ve nitelikli yanıt veren birimler olmalıdır. Bunun için; koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendiren, birinci basamağı etkinleştiren, çalışma koşullarını iyileştiren, sağlıkta şiddeti önleyen ve hekimlerin mesleki bağımsızlığını güvence altına alan kamucu sağlık politikalarına ihtiyaç vardır.
Sağlık politikalarının belirlenme süreçlerinde Acil Tıp Hekimlerinin, meslek örgütlerinin ve uzmanlık derneklerinin görüşleri dikkate alınmalıdır. Sağlık sistemi, yalnızca hasta memnuniyetini değil; sağlık çalışanlarının güvenliğini, mesleki saygınlığını ve insanca çalışma hakkını da esas alan kamucu bir anlayışla yeniden düzenlenmelidir.
30 Nisan Acil Tıp Günü’nde; kuru teşekkür ve fedakârlık söylemlerinin ötesine geçilmesini, Acil Tıp Hekimlerinin ve tüm sağlık emekçilerinin insanca çalışma koşullarına, güvenli çalışma ortamına ve hak ettikleri özlük haklarına kavuşmasını talep ediyoruz.
Ankara Tabip Odası Yönetim Kurulu
